سخنرانی ویکتور هوگو
برای پیریزی جامعهای بکوشیم که
در آن حکومت بیشتر از یک قاتل عادی حق قاتل بودن نداشته باشد، و وقتی که بهصورت حیوانی
درنده عمل کند، با خودش نیز چون حیوان درنده عمل شود، برای پیریزی جامعهای بکوشیم
که در آن جای کشیش در کلیسای خودش باشد و جای دولت در مراکز کار خودش، نه حکومت در
موعظه مذهبی کشیشان دخالت کند و نه مذهب به بودجه و سیاست دولت کاری داشته باشد
برای پیریزی جامعهای بکوشیم که
در آن، همچنانکه قرن گذشته ما قرن اعلام تساوی حقوق مردان بود، قرن حاضر ما قرن
اعلام برابری کامل حقوقی زنان با مردان باشد، برای پیریزی جامعهای بکوشیم که در
آن آموزش عمومی و رایگان، از دبستان گرفته تا کلژدوفرانس، همه جا راه را به یکسان
بر استعدادها و آمادگیها بگشاید. هر جا که فکری باشد کتابی نیز باشد. نه یک روستا
بی دبستان باشد، نه یک شهر بی دبیرستان چنانکه نه یک شهرستان بی دانشگاه، و همه اینها
زیر نظر و مسوولیت حکومتی لائیک، حکومتی بهكلي لائیک، حکومتی لائیک محض.
برای پیریزی جامعهای بکوشیم که
در آن بلای ویرانگری بهنام گرسنهگی جایی نداشته باشد. شما قانونگزاران، از من
بشنوید که فقر آفت یک طبقه نیست، بلای همه جامعه است! رنج یک فقیر تنها رنج یک فقیر
نیست، ویرانی یک اجتماع است! احتضار طولانی فقیر است که مرگ حاد توانگر را به
دنبال میآورد! فقر بدترین دشمن نظم و قانون است! فقر نیز، همانند جهل، شبی تاریک
است که میباید سپیدهای بامدادی در پی داشته باشد.
سخنرانی ویکتور هوگو
در مجمع قانونگزاری فرانسه
(۱۵ژانویه ۱۸۵۰)
